الشيخ رسول جعفريان وديگران
19
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
امام على ( ع ) كاتب صلحنامهء حديبيه مورد 43 : ابن اسحاق از زهرى ، دربارهء نوشته شدن متن صلح نامهء حديبيه ، از على بن ابى طالب ياد كرده است : رسول خدا ( ص ) على را خواست و فرمود : بنويس : « بسم اللّه الرحمن الرحيم » ، سهيل گفت : « بسم الله » را نمىشناسم ، بنويس : « بسمك اللهمّ » . به دنبال آن مطلب ديگرى دربارهء امام نيامده است ( 2 / 317 ) . در صفحه 319 از شاهدان صلحنامه ياد شده كه در شمار آنها على بن ابى طالب است ، با اين قيد كه : « و كان هو كاتب الصحيفة . » امام على ( ع ) در جنگ خيبر مورد 44 : ابن اسحاق خبر حركت به سوى خيبر را آورده ، اما چيزى دربارهء پرچمدار آن ننوشته است . ابن هشام افزوده : و « دفع الراية الى على بن أبى طالب رضى الله عنه و كانت بيضاء » ( 2 / 328 ) . مورد 45 : ابن اسحاق خبر فرستادن ابو بكر و عمر را براى فتح قلعهء خيبر آورده است . آنان هر يك رفتند و برگشتند ، امّا فتح نكردند ، تا آن كه پيامبر ( ص ) فرمود : « لأعطيّن هذه الرّاية غدا رجلا يحبّ اللّه و رسول الله ، يفتح اللّه على يديه ليس بفرّار » . به دنبال آن ، ابن اسحاق ، خبر فتح خيبر را ابن اسحاق آورده و به در خيبر اشاره كرده كه حضرت به عنوان سپر از آن استفاده كرد و اين كه هشت نفر نتوانستند آن را پشت و رو كنند ! ( 2 / 334 - 335 ) . مورد 46 : ابن اسحاق در خبر تقسيم غنايم خيبر ، از دستهبندىهاى « صد نفره » ياد مىكند كه هر صد نفر يك مسؤول داشت ؛ يكى از آنها على بن ابى طالب بود ( 2 / 350 ) . در صفحه 351 نيز از اين مسؤولان ياد شده و شگفت آن است كه تنها پس از نام على بن ابى طالب تعبير : « رضوان الله عليه » آمده است . در همان صفحه از وادىاى ياد شده كه رسول خدا ( ص ) بين اقرباى خود تقسيم كرد ؛ از جمله دويست وسق به فاطمه و صد وسق به على بن ابى طالب داد . مورد 47 : ابن اسحاق شعرى از حسان بن ثابت دربارهء شهادت جعفر بن ابى طالب آورده و در آن به على بن ابى طالب هم اشاره كرده است : ( 2 / 385 ) . فما زال فى الاسلام من آل هشام * دعائم عزّ لا يزلن و مفخر هم جبل الاسلام و الناس حولهم * رضام الى طود يروق و يقهر بهاليل منهم جعفر و ابن امّه * علىّ و منهم احمد المتخيّر